Η νόσος Alzheimer είναι μια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή που επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη και τη συμπεριφορά. Αποτελεί τη συχνότερη μορφή άνοιας και είναι υπεύθυνη για περίπου το 60-80% των περιπτώσεων άνοιας παγκοσμίως. Πρόκειται για μια ασθένεια που επιδεινώνεται σταδιακά, επηρεάζοντας τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής του ατόμου.
Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου
Αν και η ακριβής αιτία της νόσου Alzheimer δεν είναι πλήρως κατανοητή, πιστεύεται ότι οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών, περιβαλλοντικών και βιολογικών παραγόντων.
Βασικοί παράγοντες κινδύνου:
- Ηλικία: Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου, καθώς η νόσος εμφανίζεται κυρίως μετά τα 65 έτη.
- Γενετική προδιάθεση: Μεταλλάξεις σε γονίδια όπως το APOE-ε4 αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
- Συσσώρευση βήτα-αμυλοειδούς και νευροϊνιδιακών τολύπων: Αυτές οι παθολογικές πρωτεΐνες προκαλούν βλάβες στους νευρώνες του εγκεφάλου.
- Καρδιαγγειακοί παράγοντες: Υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτης, παχυσαρκία και υψηλή χοληστερόλη αυξάνουν τον κίνδυνο.
- Τραύματα στο κεφάλι: Ιστορικό σοβαρών κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης της νόσου.
- Καθιστικός τρόπος ζωής και έλλειψη νοητικής δραστηριότητας: Η μειωμένη κοινωνική και πνευματική δραστηριότητα ενδέχεται να επιταχύνει τη γνωστική έκπτωση.
Συμπτώματα της Νόσου Alzheimer
Η νόσος προοδεύει σταδιακά, με τα συμπτώματα να χωρίζονται σε τρία στάδια:
Αρχικό Στάδιο (Ήπια Άνοια)
- Προβλήματα μνήμης, κυρίως βραχυπρόθεσμης (ξεχνούν πρόσφατα γεγονότα ή συνομιλίες).
- Δυσκολία στην εύρεση λέξεων και στην έκφραση σκέψεων.
- Αποπροσανατολισμός σε χρόνο και χώρο (δυσκολεύονται να θυμηθούν ημερομηνίες ή χάνουν τον δρόμο τους).
- Μειωμένη κρίση και λήψη αποφάσεων.
- Αλλαγές στη διάθεση, όπως άγχος, κατάθλιψη ή ευερεθιστότητα.
Μεσαίο Στάδιο (Μέτρια Άνοια)
- Σοβαρότερη απώλεια μνήμης, που περιλαμβάνει προσωπικά γεγονότα και ονόματα αγαπημένων προσώπων.
- Αδυναμία εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων (π.χ. δυσκολία στο ντύσιμο, στη χρήση σκευών κουζίνας).
- Αποδιοργάνωση της σκέψης και της γλώσσας.
- Παραληρητικές ιδέες και ψευδαισθήσεις, όπως η καχυποψία ότι τους κλέβουν ή ότι τους καταδιώκουν.
- Αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως επιθετικότητα ή υπερδιέγερση.
Τελικό Στάδιο (Σοβαρή Άνοια)
- Ολική εξάρτηση από τους φροντιστές, καθώς δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν.
- Απώλεια λόγου και αδυναμία επικοινωνίας.
- Ακινησία και δυσκολία στην κατάποση, που μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές όπως πνευμονία ή λοιμώξεις.
Διάγνωση της Νόσου Alzheimer
Η διάγνωση βασίζεται σε κλινική αξιολόγηση, τεστ μνήμης και απεικονιστικές εξετάσεις.
Διαγνωστικές μέθοδοι:
- Νευροψυχολογικές δοκιμασίες για την αξιολόγηση μνήμης, προσοχής και γλωσσικής ικανότητας.
- Μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI) για την ανίχνευση ατροφίας εγκεφαλικού ιστού.
- Αξονική τομογραφία (CT) για τον αποκλεισμό άλλων αιτιών άνοιας.
- Βιοδείκτες εγκεφαλονωτιαίου υγρού (CSF) για την ανίχνευση των πρωτεϊνών βήτα-αμυλοειδούς και ταυ.
- PET scan για τον έλεγχο μεταβολικών αλλαγών στον εγκέφαλο.
Θεραπεία της Νόσου Alzheimer
Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά οι διαθέσιμες θεραπείες μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Φαρμακευτική Αγωγή
- Αναστολείς χολινεστεράσης (Donepezil, Rivastigmine, Galantamine) για τη βελτίωση της μνήμης και της συγκέντρωσης.
- Ανταγωνιστές NMDA (Memantine) για την προστασία των νευρώνων από βλάβες.
- Αντιψυχωσικά και αντικαταθλιπτικά φάρμακα, αν υπάρχουν συμπτώματα ψύχωσης ή έντονης κατάθλιψης.
Μη Φαρμακευτικές Παρεμβάσεις
- Γνωστική αποκατάσταση για τη διατήρηση των νοητικών λειτουργιών.
- Φυσική δραστηριότητα για τη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος στον εγκέφαλο.
- Κατάλληλη διατροφή (Μεσογειακή δίαιτα, πλούσια σε αντιοξειδωτικά και Ωμέγα-3 λιπαρά).
- Υποστήριξη από φροντιστές και δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος διαβίωσης.
Πρόληψη της Νόσου Alzheimer
Αν και δεν υπάρχει τρόπος να προληφθεί πλήρως η νόσος, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισής της:
- Διατήρηση πνευματικής δραστηριότητας (ανάγνωση, παιχνίδια μνήμης, μάθηση νέων δεξιοτήτων).
- Σωματική άσκηση (τακτική αερόβια δραστηριότητα όπως περπάτημα, ποδηλασία).
- Υγιεινή διατροφή με έμφαση σε φρούτα, λαχανικά, ψάρια και ξηρούς καρπούς.
- Διαχείριση παραγόντων κινδύνου, όπως υπέρταση, διαβήτης και υψηλή χοληστερόλη.
- Κοινωνική δραστηριότητα για τη διατήρηση ψυχικής ευεξίας.
Συμπέρασμα
Η νόσος Alzheimer είναι μια προοδευτική διαταραχή που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Αν και δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή διαχείριση μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η έρευνα συνεχίζεται για την ανάπτυξη νέων θεραπειών που θα στοχεύουν στις αιτίες της νόσου και θα επιβραδύνουν την εξέλιξή της.
Επισκεφτείτε. σήμερα, τους ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΥΣ ΙΑΤΡΟΥΣ, το γνωστό πολυιατρείο στο Γαλάτσι, Αθήνα.
